گياه مورد از جمله گياهاني است كه بواسطه شرايط خاص رويشگاهي و رشد و توسعه در مناطق گرم و نامساعد در حفظ و نگهداري اركان محيط زيست در اين مناطق نقش به سزايي دارد. توجه بيشتر به اين گونه از گياهان علاوه بر رونق و توسعه اقتصاد روستايي با كاهش تخريب و در نتيجه پايداري محيط زيست مناطق نيمه خشك كشور همراه است.
پراکندگي جغرافيايي اين گونه در ايران نسبتاً وسيع و اغلب در استان هاي گرمسيري جنوب و مرکز ايران مي رويد و علاوه بر ايران افغانستان، پاکستان و مناطق مديترانه اي نيز مي رويد. درختچه اي هميشه سبز و بسيار زيبا که اغلب گرما پسند بوده و در مناطق گرمسيري ايران و بندرت در نواحي معتدله و معتدله گرم مي رويد. درختچه اي است که گاهي جنبه تقدس داشته در کنار زيارتگاه ها و پرستشگاه هاي مذهبي نيز کاشته مي شود. عطر زيبا و دل انگيز برگ هاي آن جلوه اي خاص به اين درختچه مي دهد.
برگها بخش داروئي درختچه هاي مورد مي باشند. برگهاي اين گياه داراي اسانس، تانن، فلاونوئيد، ويتامينCو فاقد الكالوئيد و گليكوزيدهاي قلبي مي باشد. ميزان اسانس برگها به ميزان 5/1 تا 2 درصد مي باشد.عمده تركيبات اسانس مورد ترپينولن [1]، سينئول، لينالول، ترپينئول [2] و ليناليل استات تشكيل مي دهد.
بهترين زمان جمع آوري برگ ها از اواسط بهار تا اواسط تابستان مي باشد كه گياه حداكثر فتوسنتز را انجام مي دهد. برگها چنانچه در سايه آفتاب خشك شوند رنگي پر رنگ و بويي مطبوع و تند خواهند داشت. اما در صورتي كه در مقابل آفتاب شديد خشك گردند به رنگ زرد متمايل و بوي بسيار كمي خواهند داشت.
موارد مصرف:
از مورد بصورت موضعي در درمان تبخال تيپ 1 و 2، بعنوان آنتي سپتيك و در درمان التهاب مخاط بيني، ضد احتقان، قابض، تقويت كننده و ضد عفوني كننده و ضد انگلي استفاده می شود. از آن در درمان آكنه، بواسير، عفونت لثه، پسوريازيس و بهبود زخم استفاده مي شود. مصرف خوراكي آن جهت اختلالات سيستم گوارش و ادراري و همچنين ناراحتي هاي مجاري تنفسي، سينوزيت و سرفه هاي خشك توصيه شده است.
امروزه پماد ميرتو پلکس از اين گياه نادر و کمياب تهيه ميشود. غرغره جوشانده آن در ضدعفوني كردن و رفع تحريك مخاط دهان موثر است.مورد بوي بددهان را رفع كرده و در تقويت موي سروسياه شدن آن، عرق مورد مفيد است.همچنين بايد توجه داشت كه فرآورده هاي مورد، نبايد به مقادير زياد و بي رويه و براي مدت طولاني به كار رود، زيرا بر اثر رفع اسانس از راه دستگاه تنفس، مخاط برونش ها تحريك شده و عوارض ناراحت كننده اي ايجاد مي شود.
محلول ميرتكس، بخور دينه، بخور دينه پودر از ديگر اشكال تركيبي اين گياه در طب نوين است.
درختچه هاي مورد بدليل شكل رشد خاص و عدم خزان ساليانه در کاشت در سطوح شيب دار، چمن کاريها، بولوارها و پارکها مورد استفاده مي باشند.
ارزش اقتصادي مورد:
برداشت مورد در تناوبي 3 ساله انجام پذير است. در رويشگاههاي ممسني از هر متر مربع تاج پوشش گياه مورد بالغ بر 4 كيلوگرم مورد تر يا 1 كيلوگرم مورد خشك حاصل مي گردد. ميزان اسانس استخراجي از اين محصول به ازاي هر تن برگ تر 2 تا 3 كيلوگرم است.
در حال حاضر قيمت هر كيلوگرم برگ تر مورد در بازار محلي استان فارس بالغ بر 1200 ريال ميباشد.